Dziś jest:

Urządzenia kotwiczące - norma EN 795.


Urządzenia kotwiczące - norma  EN 795.

      Podstawą każdego systemu chroniącego przed upadkiem  z wysokości jest odpowiednie zastosowanie urządzeń, mas oraz strukturalnych punktów kotwiczących. Sposoby badań oraz wymagania dotyczące urządzeń kotwiczących określa norma PN-EN 795:1999 Ochrona przed upadkiem z wysokości. Urządzenia kotwiczące. Wymagania i badania.  Znowelizowana dwukrotnie – PN-EN 795:1999/A1:2002 , PN-EN 795:1999/A1:2003.
Norma określa co rozumiemy przez:
Punkt strukturalny – element, bądź elementy konstrukcyjne przytwierdzone na stałe do struktury, która spełnia wszelkie wymogi bezpieczeństwa, do którego można podłączyć urządzenie kotwiczące bądź element środków ochrony indywidualnej.
Punkt kotwiczący - element, do którego może być dołączony sprzęt ochrony indywidualnej po
zainstalowaniu urządzenia kotwiczącego.
Urządzenie kotwiczące – element bądź szereg elementów, które zawierają jeden lub więcej punktów zakotwiczenia. Występuje sześć klas urządzeń kotwiczących: A1, A2, B, C, D, E.

Ze względu na charakter konstrukcji i zastosowanie urządzenia klasy A1, A2, C oraz D nie są zaliczane do środków ochrony indywidualnej (ŚOI).

KLASYFIKACJA I CHARAKTERYSTYKA URZĄDZEŃ KOTWICZĄCYCH.

KLASA A1
    Są to urządzenia znane również jako strukturalne punkty kotwiczące. Montuje się je w sposób stały  na wszystkich rodzajach powierzchni – pionowych , poziomych, pochyłych takich jak ściany, kolumny, nadproża, sufity oraz wiele innych, pod dowolnym kątem w zależności od kierunku wykonywanej pracy (fot.1).

Fot.1. Przykład montażu plakietki stanowiskowej zainstalowanej mechanicznie.


Obecnie punkty te instaluje się w dowolnym typie powierzchni- w betonie, skale, cegle, konstrukcjach stalowych oraz elementach drewnianych. Sposoby ich osadzania zawsze określa producent.
Konstrukcja punktu powinna umożliwiać połączenie go z środkami ochrony indywidualnej (ŚOI), za pomocą odpowiednich łączników tak by nie było możliwości ich mimowolnego odłączenia.
Założone urządzenia muszą mieć wytrzymałość na wyrwanie 10 KN w kierunku, w którym będą stosowane. Chociaż w praktyce użytkowania różnie z tym bywa, po założeniu każdego z punktów należy przeprowadzić test za pomocą siłomierza (fot.2).Podczas wykonywania testów osadzania kotew zarówno mechanicznych jak i chemicznych stosuje się również test, polegający na zamontowaniu siłomierza z siłą działającą w kierunku, w którym została osadzona kotwa (fot.3). Test zdaje egzamin jeżeli punkt nie zostanie wyrwany po zastosowaniu siły 5KN, przez 15 sekund.

                           

Fot 2. Jeden z wielu siłomierzy.                  Fot 3. Inny przykład siłomierza zamontowanego akurat w tym przypadku bezpośrednio do kotwy

    Obecnie na rynku znajduje się wiele typów urządzeń klasy A1, z wieloma wariantami przygotowanymi do zastosowania w każdych warunkach i na każdego rodzaju powierzchni.
Na fot.4 i fot.5, przedstawione zostały tylko niektóre z typów tych urządzeń.

 

              

Fot. 4 1.Proton; 2.Kotwy wklejane chemicznie; 3.Ruchomy punkt; 4.Safety point; 5.Avanti; 795 klas A1 i B 6.Punkt montowany do elementów drewnianych; 7.Plakietka z kotwą do mechanicznego montażu.

Fot.5 Przykład urządzenia zgodnego z normą EN A1 i B

KLASA A2
    Urządzenia tego typu spełniają takie same wymogi jakie muszą spełniać urządzenia kotwiczące typu A1. Jednak sposób w jaki zostały skonstruowane pozwala na stosowanie ich na dachach skośnych. I w tym celu są projektowane.
Swoją budową muszą zapewniać bezpieczne podłączenie ŚOI, tak  aby uniemożliwiały przypadkowe odłączenie.
Urządzenia tego typu muszą wytrzymywać minimalną siłę 10 KN  w kierunku w, którym będą działać. Testowanie odbywa się w laboratoriach na przygotowanych modelach bądź poprzez wykonanie odpowiednich obliczeń.
  Punkty te są bardzo rzadko uwzględniane
podczas budowy dachów.
Na fot. 6 przedstawiony został jeden z najczęściej stosowanych punktów klasy A2 na terenie Europy.

 

Fot. 6 Sposób montażu jednego z urządzeń typu A2

KLASA B
    Najbardziej powszechnym typem spośród urządzeń kotwiczących, stosowanych w dostępie linowym są urządzenia klasy B zwane tymczasowymi przenośnymi punktami kotwiczącymi. Lubiane są tak bardzo przez techników, ponieważ można je łatwo przenieść i najczęściej szybko zamontować. Po prawidłowym montażu i podłączeniu z systemem łącząco-absorbującym  za pomocą łącznika zgodnego z normą EN 362, linką bezpieczeństwa zgodną z normą EN 354, absorberem zgodnym z normą EN 355 oraz uprzężą spełniającą normę EN 362 (przy pracach  w dostępie linowym dodatkowo-EN 358 i EN 813) stają się integralną częścią ŚOI.
Po zamocowaniu podobnie jak punkty klasy A, muszą wytrzymywać minimalny nacisk siły 10KN (który jest sprawdzany w specjalnie przystosowanych do tego laboratoriach lub poprzez wykonanie odpowiednich obliczeń).
    Urządzenia te stosowane są najczęściej na stropach, belkach, elementach konstrukcji, drzewach, otworach okiennych i drzwiowych, samochodach, kominach i wielu innych elementów spełniających wszelkie wymogi bezpieczeństwa jakie często technicy dostępu linowego mają akurat pod „ręką”.

 

Fot.7 1. Zaczep linkowy; 2.Pętle zszywane z taśmy; 3.Taśmy stanowiskowe; 4.Taśma typu TEMPO, zgodna z normą EN 795 klas B i C; 5.Zaczep nożycowy.


Zaliczamy do nich urządzenia takie jak: zaczepy linkowe, taśmowe, nożycowe oraz taśmy stanowiskowe (fot.7);  rolki zwrotne i belki bezpieczeństwa(fot.8) oraz wiele innych typów jak statywy bezpieczeństwa, drążki teleskopowe i inne (fot.9).

 

  Fot.8 1.Rolki zwrotne; 2.Belki bezpieczeństwa.

Fot.9 1.Statyw bezpieczeństwa; 2.Urządzenie stosowane do montażu w betonie; 3.Drążek teleskopowy; 4.Zaczep typu Rollclamp; 5.a i b Zaczepy belkowe.

 


KLASA C
    Do urządzeń klasy C zaliczamy elastyczne prowadnice poziome, czasami nazywane liniami asekuracyjnymi. W tej grupie produktów włączone są również urządzenia klasy A1. Obecne przepisy regulują, że praca na wysokości powyżej 2m powinna być zawsze zabezpieczana. Dlatego też coraz częściej można zauważyć linie klasy C na niższych budynkach w całej Europie. Systemy te buduje się najczęściej w celu zostawienia ich na czas nieokreślony. Stosuje się je praktycznie na wszystkich rodzajach budynków, konstrukcjach, zboczach i tym podobnych (fot.10).

 

Fot.10 Praca z wykorzystaniem urządzeń klasy C.


Urządzenie jest elastycznym przewodem wykonanym z liny lub włókien syntetycznych, umieszczone pomiędzy punktami kotwiczącymi. ŚOI połączony jest bezpośrednio z przewodem poprzez specjalnie dopasowany wózek bądź łącznik zgodny z normą EN 362 (fot.11).

 

                                         Fot.11 Niektóre sposoby łączenia ŚOI z urządzeniem klasy C


     W zależności od długości linii, jeżeli jest to konieczne stosuje się pośrednie punkty kotwiczące w celu zmniejszenia napięć. Jeden z podstawowych schematów budowy lini przedstawia fot.12.

 

Fot.12 Prosty schemat budowy linii zgodnej z normą EN 795 C


Natomiast głównymi zadaniami, jakie powinny spełniać te urządzenia są:
- swobodna praca do kąta nachylenia 15 stopni. Liny nie mogą być nachylone do poziomu pod większym kątem
- wszystkie części i podzespoły muszą wytrzymać upadek z współczynnikiem odpadnięcia dwukrotnie większym, WO=2
- projekt linii powinien tak być tak skonstruowany, aby osoba pracująca miała możliwość być cały czas podłączona, w trakcie wykonywanej pracy
Sposób w jaki zostały wykonane, powoduje, że można wyróżnić kilka rodzajów:
- jednoodcinkowe lub wieloodcinkowe (używanie pośrednich punktów kotwiczących).
- z lub bez wykorzystania absorbera energii
- jednokierunkowe lub w wielokierunkowe (z wykorzystaniem zakrętów)
-jedno lub wieloosobowe.

Należy zawsze pamiętać o przestrzeganiu odpowiedniej wysokości jaka znajduje się od ziemi, uwzględniając długość lonży, zerwanie się absorbera oraz wyciągnięcie linii podczas upadku (fot.13).

 

Fot.13 Schemat upadku z wykorzystaniem ŚOI oraz urządzenia zgodnego z normą EN 795 C

 

KLASA D
    Urządzenia tej klasy są to stałe, sztywne systemy zabezpieczeń, produkowane w postaci szyn metalowych z dołączonych do nich specjalnych wózków (fot.14). Wózki spełniają rolę łączników z ŚOI i są połączone z szyną za pomocą specjalnych kompatybilnych punktów. Każda z szyn musi być zamontowana do podłoża za pomocą punktów, których wytrzymałość musi być nie mniejsza niż 10 KN w kierunku, w którym będą pracowały (test wykonywany jest w laboratorium). Dodatkowo każda z szyn musi mieć odpowiednie zakończenia nie pozwalające na mimowolne wysunięcie się wózka. Założenie tego urządzenia jest podobne jak przy urządzeniach klasy C, jednak z uwagi na strukturę tych urządzeń coraz częściej są używane do prac w dostępie linowym, a nie jedynie jako zabezpieczenie przed upadkiem(fot.15).

 

Fot. 14 Niektóre z typów wózków używanych w  urządzeniach klasy D

Fot. 15 1. Permanent fastening systems- WORKING 2010 catalogue SINGING ROCK; 2. Unirile Uniline, AGORA; 3. Element szyny Unirail przygotowanej do przyspawania; 4. CDA system

KLASA E
    Urządzenia w tej klasie rozwiązują podstawowy problem miejsc, w których z jakiś powodów nie istnieje możliwość założenia urządzeń z którejkolwiek klas powyżej - duże poziome płaszczyzny, brak możliwości ingerencji w konstrukcje itd., pozostawiając taki sam komfort prac jak w przypadku innych urządzeń. Nazywane są one bezwładnymi masami kotwiczącymi. Mają postać sztywnej lub elastycznej bryły, zaopatrzonej w uchwyty do podłączania systemu łącząco-absorbującego (łącznik, lonża+absorber , uprząż), wraz, z którym tworzą pełny zestaw środków ochrony osobistej. Masy te spotykane są w najróżniejszych postaciach, od wypełnionych zbiorników wodą po skrupulatnie zaprojektowane systemy podzielone na kilka elementów ułatwiających transport całego systemu.
    Wybierając ten sposób pracy należy zawsze zwrócić uwagę na dobór podłoża, konstrukcję nośną oraz siły, jakie mogą oddziaływać w razie ewentualnego upadku.
    Instalacja polega na ułożeniu masy w całości lub jej elementów, według określonego schematu producenta na powierzchni bez dodatkowego mocowania. Zainstalowana w ten sposób masa, swobodnie spoczywając- zastępuje punkt strukturalny wraz z punktem kotwiczącym.
Podstawowe zasady przy instalowaniu urządzeń klasy E to:
- odległość masy kotwiczącej od krawędzi płaszczyzny podłoża musi wynosić, co najmniej 2,5m
- spadek powierzchni podłoża, na którym ma zostać zainstalowane urządzenie nie może              
  przekraczać 5 stopni.
- powierzchnia nie może być oblodzona
- warunki jakie występują nie mogą sprzyjać oblodzeniu.
Ich zasada działania polega na powstrzymaniu spadania człowieka za pomocą łącznego działania sił bezwładności oraz siły tarcia o podłoże.
    Na fot. 16 zostały pokazane niektóre typy i sposoby wykorzystania urządzeń klasy E.




Źródło:

1.    Dr inż. Baczyński Krzysztof  i mgr inż. Zrobek Zygmunt .,  Bezwładne masy kotwiczące.,  Bezpieczeństwo pracy  nauka i praktyka” 3/2001, str. 21-22
2.    Dr inż. Baczyński Krzysztof i dr inż. Korycki Ryszard.,  Dobór sprzętu uniemożliwiającego rozpoczęcie spadania z wysokości., Bezpieczeństwo pracy 11/2001
3.    José Mª Tamborero del Pino.,  Descripción y elección de dispositivos de anclaje.,  NTP 809

Materiały zdjęciowe:

1.    Arch. Szmajda Dominik
2.    Arch. Costa Miguel
3.    Arch. Pawlak Artur
4.    www.construmatica.com
5.    www.directindustry.es
6.    www.equipo.es
7.    www.gruposima.es
8.    www.katalogizyniera.pl

9. www.lowefriends.com
10. www.nopex.com
11. www.singingrock.com
12. www.unilinesafety.com

 

Dominik Szmajda - pracownik wysokościowy wykorzystujący dostęp linowy od wielu lat. Specjalista Dostępu Linowego OTDL, L2 IRATA, Specjalista ANETVA (Hiszpańska organizacja techników dostępu linowego). Od kilku miesięcy administrator forum alpinwork.pl, od niedawna również jeden z redaktorów strony głównej alpinwork.pl

blog comments powered by Disqus